Psikologlar Neden Çocukluğumuzu Sorar?

“Ben zaten bugün yaşadıklarımla zor baş ediyorum. Bir de çocukluğumu mu konuşacağız?”

Psikoloğa gittiğinizde aklınızdan böyle bir düşünce geçebilir. Belki eşinizle yaşadığınız sorunları, kaygılarınızı ya da son zamanlardaki yorgunluğunuzu anlatıyorsunuz. Konu bir noktada çocukluğunuza gelince şaşırabilirsiniz. Yıllar önce yaşananların bugünkü sıkıntılarınızla ne ilgisi olduğunu merak edebilirsiniz.

Çocukken yaşadıklarımızın etkisini her zaman fark etmeyiz. Ancak kendimizle ilgili düşüncelerimizin bir kısmı o yıllarda oluşmaya başlar. Değerli miyim? Seviliyor muyum? Yanlış yaptığımda da kabul edilir miyim? Üzüldüğümde birine gidebilir miyim? Bu soruların cevaplarını, çoğu zaman farkında olmadan, çevremizdeki insanların bize davranışlarından öğreniriz.

Örneğin, çocukken ne yaparsa yapsın eleştirilen biri, yetişkin olduğunda da kendinden kolay kolay memnun olmayabilir. İşini iyi yapsa bile bir eksik arayabilir. Birinin küçük bir uyarısı, bütün gün aklını meşgul edebilir. Dışarıdan bakıldığında “Bunu neden bu kadar düşündün?” denebilir. Oysa o kişinin hissettiği, yalnızca o gün söylenen sözle ilgili olmayabilir.

Ya da küçük yaşlardan itibaren herkesin gönlünü hoş tutmaya alışmış birini düşünelim. Kendi isteğini söylemek yerine hep başkalarına uymuştur. Büyüdüğünde de istemediği şeylere “evet” diyebilir, sınır koyduğunda suçluluk hissedebilir. Sonra da kendine kızar: “Neden bir türlü hayır diyemiyorum?” Bazen bugün değiştirmekte zorlandığımız davranışların, geçmişte nasıl öğrenildiğini anlamak işe buradan başlamamızı sağlar.

Tabii çocukluk sadece evde yaşananlardan ibaret değildir. Okulda dışlanmak, arkadaşlar tarafından alay edilmek, bir kayıp yaşamak ya da sık sık yer değiştirmek de çocuğu etkileyebilir. Biz yetişkinler bazen “O daha küçük, anlamaz” deriz. Çocuk her şeyi bizim gibi anlamlandırmayabilir ama evdeki gerginliği, yalnızlığı veya korkuyu hissedebilir. Duygusunu kelimelerle anlatamaması, bundan etkilenmediği anlamına gelmez.

Bunları konuşurken anne babaları suçlamak da kolay bir yol olur. Çoğu anne baba elinden geleni yapmaya çalışır. Kendi yetiştirilme biçimi, hayat şartları ve yaşadığı güçlükler de davranışlarını etkiler. Ailemizin bizi sevmiş olmasıyla bazı duygusal ihtiyaçlarımızın karşılanmamış olması bir arada mümkün olabilir. Bunu fark etmek, ailemizi sevmediğimiz ya da onlara haksızlık yaptığımız anlamına gelmez.

Üstelik çocukluktan bugüne taşıdıklarımızın hepsi zorlayıcı değildir. Bizi dinleyen bir öğretmen, yanında güvende hissettiğimiz bir büyüğümüz, destek olan bir arkadaş da hayatımızda iz bırakır. Çocukların her istediğinin yapılmasına değil, duygularının önemsenmesine ihtiyaçları vardır. “Üzüldüğünü görüyorum, anlatmak ister misin?” demek bile bir çocuk için çok şey ifade edebilir.

Psikolog çocukluğunuzu sorduğunda, bugünkü sizi daha iyi tanımaya çalışır. Ancak her sorunun cevabı geçmişte değildir ve her terapide çocukluğu uzun uzun konuşmak gerekmez. Bugünkü yaşam koşullarınız, sağlığınız ve ilişkileriniz de önemlidir. Neyi, ne zaman konuşacağınızı psikoloğunuzla birlikte belirleyebilirsiniz.

Geçmişte olanları değiştiremeyiz. Fakat kendimize neden bu kadar yüklendiğimizi, bazı durumlarda neden zorlandığımızı anlayabiliriz. Belki yıllardır kendimize söylediğimiz “Ben neden böyleyim?” sözünün yanına, “Böyle hissetmemin anlaşılır bir nedeni olabilir” düşüncesini de koyabiliriz. Bu anlayış, bugün ihtiyaçlarımızı daha açık söylemek ve kendimize biraz daha şefkat göstermek için bir başlangıç olabilir.

Dr. Firdevs Tat FAPS

Clinical Psychologist & Clinical Neuropsychologist

Director & Founder
GROW Clinical Psychology