Çocuklarımızı Her Zorluktan Korumak mı, Hayata Hazırlamak mı?
Her hafta kliniğimde aynı soruyu duyuyorum: “Çocuğum neden bu kadar kolay yıkılıyor?” Cevabım hep aynı. Gençlerimiz zayıf değil. Sadece dayanıklılık dediğimiz becerinin gelişmesine ihtiyaçları var.
Dayanıklılık, zor bir şey yaşadığımızda tekrar ayağa kalkabilme gücüdür. Bazı insanlar bunu doğuştan getirir sanır. Ama öyle değil. Dayanıklılık bir kas gibidir. Kullandıkça güçlenir.
Bugünün gençleri bizim büyüdüğümüzden çok farklı bir dünyada yaşıyor. Telefonları hiç susmuyor. Herkesin hayatı sosyal medyada mükemmel görünüyor. Çocuklarımız kendilerini sürekli başkalarıyla kıyaslıyor ve yetersiz hissediyor. Bunu her gün görüyorum.
Önce özgüvenden başlayalım. Özgüvenli genç hata yapmaz diye düşünürüz. Yanlış. O da hata yapar. Fark şurada: Hatadan sonra “Ben başarısızım” demez, “Bu sefer olmadı, tekrar deneyeceğim” der. Ailelere hep söylüyorum: Sonuca değil, çabaya övgü verin. “Ne kadar çalıştığını gördüm, gurur duydum” demek, “Çok zekisin” demekten daha değerlidir. Mükemmel olmak zorunda olmadığını bilen genç, çok daha rahat nefes alır.
Şimdi kaygıya gelelim. Kaygı kötü bir duygu değildir. Bizi korumak için vardır. Ama çok büyüyünce gence zarar verir. Dayanıklı gençler kaygıyı yok etmeye çalışmaz. Onu tanır ve yönetir. Derin nefes almak, duyguya isim vermek ve güvendiği bir yetişkinle konuşmak çok işe yarar. Çocuğunuz “Midem ağrıyor, okula gitmek istemiyorum” derse hemen çözüm sunmayın. Önce dinleyin. “Üzülme, bir şey olmaz” demek yardımcı olmaz. “Bu duygu zor, biliyorum, yanındayım” demek çok daha güçlüdür.
Akran baskısı da ayrı bir konu. Bu yaşlarda gruba ait olmak çok önemli. Bu yüzden bazen kendi değerlerine ters şeyler yapabiliyorlar. Dayanıklı bir genç “Hayır, ben istemiyorum” diyebilir. Bunu söylemek çok cesaret ister. Genç evde güvende hissederse, kalabalığın peşinden gitmek zorunda kalmaz. Çocuğunuzun fikrini sorun. Farklı düşündüğünde sinirlenmeyin, merak edin.
Peki evde ne yapabiliriz?
Üç basit önerim var. Birincisi, çocuğunuzu her zorluktan korumaya çalışmayın. Küçük zorluklar onu büyütür. İkincisi, telefonlar kapalıyken birlikte vakit geçirin. Üçüncüsü, kendi duygularınız hakkında açıkça konuşun. Çocuklar bizi izleyerek öğrenir. Siz zor bir günün ardından “Bugün yoruldum ama yarın daha iyi olacak” derseniz, onlar da bunu öğrenir.
Dayanıklılık bir gecede gelişmez. Sabır ister tekrar ister çok sevgi ister. Bazı günler iyi gider, bazı günler kötü. Bu çok normal. Önemli olan pes etmemek.
Çocuğunuzun hiç düşmemesini istemek doğal. Ama bizim işimiz düşmesini engellemek değil, kalkarken yanında olmak.
Ceril Gocuk
Paediatric Psychologist
GROW Clinical Psychology