Haftalık yayınıyla toplumun sesi olmaya devam eden Dünya Gazetesi’nin dijital sayısına linkten ulaşabilirsiniz. BURAYA TIKLAYIN

The July 21, 2026 issue of Dünya Newspaper is now available

Reaching readers across selected locations in Melbourne and Sydney, this week’s edition brings together a wide range of content — from local developments to civil society coverage.

Continuing its weekly publication as a voice of the community, the digital edition is now accessible below.

Yangında evin çatısı çökerken, üç kişi sağlık ekipleri tarafından değerlendirildi ve ağır yaralanan bir kişi hastaneye kaldırıldı.

Victoria'da Meadow Heights bölgesindeki Malmsbury Drive üzerinde bulunan tek katlı bir evde, Perşembe sabahı saat 09.10 sıralarında çıkan yangın nedeniyle çok sayıda acil yardım ekibi olay yerine sevk edildi.

İhbarların ardından kısa sürede bölgeye ulaşan itfaiye ekipleri, olay yerine vardıklarında fibro çimento (fibro cement) yapıya sahip tek katlı evin tamamen alevler içinde olduğunu, alevlerin çatıyı da sardığını tespit etti. Yangının şiddeti nedeniyle evin çatısı çöktü.

Yangına müdahale eden ekipler, asbest içerebilecek yapı malzemeleri nedeniyle özel güvenlik prosedürlerini devreye aldı. Solunum cihazları kullanan itfaiyeciler hem yangını kontrol altına almak hem de evde mahsur kalan olup olmadığını belirlemek için binada arama gerçekleştirdi.

Ambulance Victoria tarafından olay yerinde üç kişi sağlık kontrolünden geçirildi. Kırklı yaşlarında bir erkek, vücudunun üst kısmındaki ciddi yanıklar nedeniyle The Alfred Hospital'a kritik durumda kaldırıldı. Olay yerindeki diğer iki kişinin ise hastaneye sevk edilmesine gerek duyulmadı. Sağlık ekipleri, yangın söndürme çalışmaları sırasında görev yapan acil servis personelinin sağlık kontrollerini de sürdürdü.

Yangının çıkış nedeni henüz belirlenemezken, olayla ilgili soruşturma Fire Rescue Victoria (FRV) ile Victoria Police tarafından ortaklaşa yürütülüyor. Yetkililer, yangının kesin çıkış nedeninin yapılacak teknik incelemelerin ardından netlik kazanacağını bildirdi.

India anlaşması Broken Hill'de uranyum tartışmasını başlattı

Australia'nın India ile imzaladığı yeni ticaret anlaşması, ülkenin nükleer enerji sektörüne uranyum tedarik etmesinin önünü açarken, Broken Hill çevresindeki olası maden fırsatlarını yeniden gündeme getirdi.

Geleneksel olarak gümüş, kurşun ve çinko madenciliğiyle tanınan Broken Hill, dünyanın en büyük maden yataklarından birine ev sahipliği yapıyor.

Ancak bölge, uranyum kaynaklarıyla öne çıkan bir merkez olarak bilinmiyor.

Buna rağmen Minerals Council of Australia, Broken Hill çevresinde uranyum açısından potansiyel bulunduğunu belirtiyor.

Yasağın kaldırılması çağrısı

Broken Hill Deputy Mayor Jim Hickey, New South Wales'teki uranyum madenciliği yasağının kaldırılması halinde bölgenin yeni bir ekonomik büyüme dönemine girebileceğini savunuyor.

1970'lerde Broken Hill'e taşındığında nüfusun yaklaşık 28 bin olduğunu belirten Hickey, bugün nüfusun yaklaşık 17 bin 500'e gerilediğini söyledi.

Uranyum sektörünün yeni istihdam ve yatırım fırsatları yaratabileceğini belirten Hickey:

"Bu, Broken Hill için başka bir güç olabilir ve şehrin yeniden büyümesine katkı sağlayabilir." dedi.

Hickey, India ile yapılan ihracat anlaşmasının ardından New South Wales hükümeti üzerindeki baskının artabileceğini düşünüyor.

New South Wales'te yasak devam ediyor

New South Wales'te uranyum madenciliği uzun süredir yasak durumda.

Yasağın kaldırılması için bir yasa tasarısı eyalet parlamentosunun üst kanadından geçti ancak Labor Party'nin karşı çıkması nedeniyle ilerlemesinin zor olduğu belirtiliyor.

New South Wales Resources Minister Courtney Houssos, eyalet hükümetinin mevcut politikasının değişmediğini söyledi.

Houssos ayrıca uranyum arama faaliyetlerine izin verilmesine rağmen eyalette bugüne kadar çok az ilgi olduğunu ve hiçbir lisans verilmediğini açıkladı.

Ekonomik fırsat mı, çevresel risk mi?

Broken Hill Labor Party temsilcisi Blake Edgecumbe, uranyum yasağının kaldırılması halinde ekonomik hareketlilik oluşabileceğini kabul ediyor.

Ancak çevresel etkilerin de değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.

Edgecumbe, olası bir gelişmenin hem ekonomik getirileri hem de doğa üzerindeki etkileriyle birlikte ele alınması gerektiğini söyledi.

Hindistan'ın uranyum ihtiyacı büyüyor

Minerals Council of Australia CEO'su Tania Constable, India'nın artan nükleer enerji hedeflerinin büyük miktarda uranyuma ihtiyaç yaratacağını belirtti.

India'nın hedeflerine ulaşabilmesi için yılda yaklaşık 23 bin ton uranyuma ihtiyaç duyabileceği ifade edildi.

Constable, Australia'nın dünyanın en büyük uranyum kaynaklarından birine sahip olduğunu ve küresel enerji dönüşümünde önemli rol oynayabileceğini söyledi.

Avustralya, dünya uranyum üretiminde dördüncü sırada bulunurken, küresel uranyum kaynaklarının yaklaşık üçte birine sahip.

Broken Hill merkez olmayabilir

Ancak bazı uzmanlar, gelecekteki uranyum yatırımlarının doğrudan Broken Hill üzerine yoğunlaşmayabileceğini düşünüyor.

Emeritus Professor Ian Plimer, asıl büyük fırsatların Western Australia, Queensland ve mevcut uranyum yataklarının bulunduğu diğer bölgelerde olabileceğini söyledi.

Plimer, Broken Hill çevresinde potansiyel bulunsa da bunun büyük bir uranyum merkezi haline gelmesinin garanti olmadığını belirtti.

Buna karşılık, South Australia'daki Honeymoon Uranium Mine'ın genişlemesinin Broken Hill'e ekonomik katkı sağlayabileceğini ifade etti.

Kanguruları kurtarmak için yapay zekâ devrede

Avustralya'da vahşi hayvanların karıştığı yol kazalarını azaltmak için yeni bir teknoloji dönemi başlıyor.

Canberra ile Snowy Mountains arasındaki Monaro Highway üzerinde yapay zekâ destekli bir uyarı sistemi test edilecek.

Protective Animal Warning System (PAWS) adı verilen sistem, yol kenarına yerleştirilecek akıllı kameralar sayesinde kanguru, geyik ve wombat gibi hayvanları tespit edecek. Hayvan algılandığında dijital tabelalar otomatik olarak aktifleşerek sürücüleri yavaşlamaları konusunda uyaracak.

Australia yollarında her yıl yaklaşık 10 milyon hayvanın araç çarpması sonucu öldüğü tahmin edilirken, özellikle kanguru geçişlerinin yoğun olduğu bölgelerde bu tür kazalar büyük bir sorun oluşturuyor.

İlk deneme, Canberra'nın güneyindeki Michelago bölgesinde, vahşi hayvan kazalarının yoğun yaşandığı 300 metrelik bir yol bölümünde başlayacak.

Yetkililer, yapay zekânın sürücülere doğru zamanda uyarı vererek hem hayvanların hem de insanların güvenliğini artırabileceğini belirtiyor.

Sistem başarılı olursa, gelecekte Australia genelindeki diğer tehlikeli yol noktalarında da kullanılması planlanıyor.

Brisbane'de mucizevi doğum: Aynı yumurtadan dört özdeş bebek dünyaya geldi

Australia'nın Brisbane kentinde gerçekleşen olağanüstü bir doğum, tıp dünyasında nadir görülen vakalar arasına girdi.

Jenitar Na'amoana, doğal yollarla oluşan ve tek döllenmiş yumurtanın bölünmesiyle meydana gelen dört özdeş kız bebeği dünyaya getirdi.

Emily, Harriet, Alexa ve Catherine isimleri verilen bebekler, geçen hafta Royal Brisbane and Women's Hospital (RBWH)'da sezaryen yöntemiyle doğdu.

Bebekler, 28 hafta 4 günlük gebelik sürecinin ardından dünyaya geldi ve şu anda yenidoğan yoğun bakım ünitesinde takip ediliyor.

Doktorlar, dört bebeğin de sağlık durumunun "son derece iyi" olduğunu açıkladı.

Dünyada son derece nadir görülen durum

Monozygotic quadruplets olarak bilinen tek yumurta özdeş dördüz gebeliklerin yaklaşık her 15 milyon gebelikte bir görüldüğü tahmin ediliyor.

Bu vakada dört bebeğin aynı plasentayı paylaşması ise çok daha nadir bir durum olarak değerlendiriliyor.

RBWH maternal fetal tıp uzmanı ve kadın doğum doktoru Alexa Bendall, gebeliği başından itibaren takip etti.

Dr Bendall, bu tür gebeliklerin çok yüksek risk taşıdığını belirtti.

"Birden fazla bebeğin aynı plasentayı paylaşması durumunda ciddi komplikasyon riski çok yüksektir." dedi.

Bebeklerde büyüme sorunları, plasentadaki damar bağlantıları nedeniyle kan akışı problemleri ve erken doğum gibi risklerin bulunduğunu söyledi.

Ancak dört bebeğin de 28 hafta 4 günlükken sağlıklı şekilde dünyaya gelmesinin olağanüstü olduğunu vurguladı.

Dört bebeğin toplam ağırlığı dikkat çekti

Bebeklerin doğum ağırlıkları şöyle açıklandı:

• Emily: 1.025 gram

• Harriet: 1.121 gram

• Alexa: 1.120 gram

• Catherine: 1.151 gram

Catherine, kardeşleri arasında en ağır doğan bebek oldu.

Doğum sırasında ameliyathanede yaklaşık 20 sağlık çalışanı görev aldı.

Gebelik süreci yakından takip edildi

Dr Bendall, Na'amoana'yı gebeliğinin 10. haftasından itibaren takip etti.

Ultrason kontrolleri iki haftada bir yapıldı.

Anne, erken doğum riskini artıran kısa rahim ağzı nedeniyle gebeliğinin 25. haftasında hastaneye yatırıldı.

Doktorlar, yüksek riskli sürece rağmen annenin tüm aşamaları güçlü şekilde atlattığını belirtti.

Eşi demans olanlarda risk artabilir: Araştırmadan dikkat çeken sonuç

Yeni bir araştırma, demans hastası olan kişilerin eşlerinde de aynı hastalığın gelişme riskinin daha yüksek olabileceğini ortaya koydu.

Journal of the American Medical Association (JAMA)'da yayımlanan çalışmada, Taiwan'da yaklaşık 1 milyon kişinin sağlık verileri incelendi. Araştırmacılar, evli çiftlerde demans riskini ve bu riski etkileyebilecek faktörleri değerlendirdi.

Sonuçlara göre, eşinde demans bulunan kadınlarda tüm demans türleri açısından risk yüzde 74 daha yüksek bulundu. Erkeklerde ise bu artış yüzde 69 olarak belirlendi.

Araştırmacılar benzer sonuçların Alzheimer hastalığı ve damar kaynaklı demans türleri için de görüldüğünü açıkladı.

Risk neden artıyor olabilir?

Bilim insanları, bu bağlantının birkaç farklı nedenden kaynaklanabileceğini belirtti.

Bunlar arasında:

• Benzer özelliklere sahip kişilerin birbirini seçmesi: Eğitim seviyesi ve sosyoekonomik durum gibi özelliklerin çiftlerde benzer olması,

• Ortak yaşam tarzı: Beslenme alışkanlıkları, egzersiz düzeni ve bilişsel aktivitelerin benzer olması,

• Bakım yükü ve stres: Demans hastası eşine bakım veren kişilerin stres, uyku sorunları ve sosyal izolasyon yaşaması

yer alıyor.

Araştırma sadece bakıcı eşleri incelemedi

Daha önceki çalışmalar genellikle demans hastasına birincil bakım veren eşlerdeki risklere odaklanıyordu.

Ancak çalışmanın ortak yazarı Dr Chi-Shin Wu, bu araştırmanın farklı olduğunu söyledi.

Wu, önceki araştırmaların genellikle küçük veya bölgesel gruplarla yapıldığını belirterek, bu çalışmada tüm eşlerin incelendiğini ve yalnızca bakım veren kişilerle sınırlandırılmadığını ifade etti.

Araştırmacılar, bu sayede demans riskini yalnızca bakım stresine değil, aynı zamanda aynı evde yaşayan çiftlerin genel yaşam koşullarına göre değerlendirebildiklerini söyledi.

Gelir ve çocuk sayısı riski etkiliyor

Araştırmada, daha yüksek gelire sahip ve daha fazla çocuğu olan çiftlerde demans riskinin daha düşük olduğu görüldü.

Araştırmacılar bunun birkaç nedeni olabileceğini düşünüyor.

Düşük gelirli ailelerde destek hizmetlerine ulaşmanın daha zor olabileceği ve bakım yükünün daha fazla stres oluşturabileceği belirtildi.

Daha fazla çocuğun ise potansiyel aile desteği sağlayabileceği ifade edildi.

Australia'daki uzmanlardan değerlendirme

Araştırmaya katılmayan Dr Simone Reppermund, çalışmanın güçlü yönlerinden birinin birçok önemli faktörü hesaba katması olduğunu belirtti.

Reppermund, yaş gibi ek risk faktörleri değerlendirildiğinde bile demans riskindeki artışın devam ettiğini söyledi.

Araştırmaya göre, ek riskler hesaba katıldığında beş yıllık süreçte:

• Her 100 kadın için yaklaşık 2,75 ek demans vakası,

• Her 100 erkek için yaklaşık 3,49 ek demans vakası

görülebileceği hesaplandı

Uzmanlar: Panik yapılmamalı

Araştırmacılar, sonuçların eşlerin mutlaka demans geliştireceği anlamına gelmediğini vurguladı.

Dr Chi-Shin Wu, çalışmanın gözlemsel olduğunu ve eşine bakım vermenin doğrudan demansa neden olduğunu kanıtlamadığını söyledi.

"Eşler bu araştırma nedeniyle kendilerini suçlamamalı veya kesin olarak demans geliştireceklerini düşünmemeli." dedi.

Uzmanlar, demans hastası bir kişinin eşlerinin kendi sağlıklarını ihmal etmemesi gerektiğini belirtti.

Özellikle:

• Düzenli uyku,

• Ruh sağlığı,

• Sosyal bağlantılar,

• Tansiyon ve diyabet gibi kalp-damar riskleri

konusunda dikkatli olunması önerildi.

Demans riskinde yaşam tarzının önemi

Dünya Sağlık Örgütü (WHO), demans vakalarının önemli bir bölümünde değiştirilebilir risk faktörlerinin etkili olduğunu belirtiyor.

Bu risk faktörleri arasında:

• İşitme kaybı,

• Hava kirliliği,

• Obezite,

• Görme problemleri,

• Uyku bozuklukları

bulunuyor.

Araştırmacılar, gelecekte çiftlerin günlük yaşamlarının, beslenme alışkanlıklarının, egzersiz düzenlerinin ve sosyal hayatlarının daha ayrıntılı incelenmesi gerektiğini söylüyor.

Çin elektrikli araç yarışında dünyayı geride bıraktı

Çin, elektrikli araç (EV) sektöründe dünyanın en güçlü oyuncusu haline geldi. Bir dönem otomotiv alanında geri kalan bir ülke olarak görülen Çin, bugün küresel elektrikli araç üretiminin yaklaşık yüzde 75'ini gerçekleştiriyor.

Çinli şirketler yalnızca daha fazla araç üretmekle kalmıyor; batarya değiştirme sistemleri, hızlı şarj teknolojileri ve düşük maliyetli akıllı araçlarla otomotiv sektöründe yeni standartlar oluşturuyor.

Bazı Çin yapımı elektrikli araçlarda boşalan batarya, özel istasyonlarda robotlar tarafından birkaç dakika içinde tamamen dolu bataryayla değiştirilebiliyor.

Çin'in şarj ağı dünyanın en büyüğü

Elektrikli araç kullanımındaki en büyük sorunlardan biri olan menzil endişesi, Çin'de güçlü altyapı sayesinde büyük ölçüde azalmış durumda.

Çin'de yaklaşık her 10 elektrikli araç için bir halka açık şarj noktası bulunuyor.

Karşılaştırma olarak Australia'da yaklaşık her 45 elektrikli araç için bir halka açık şarj noktası bulunuyor.

Uzmanlara göre bu altyapı avantajı, Çin'in elektrikli araç yarışında öne çıkmasının en önemli nedenlerinden biri

Bazı yeni hızlı şarj sistemleri ise araç bataryasını yaklaşık beş dakika içinde yüzde 80 seviyesine kadar doldurabiliyor.

Büyük devlet yatırımı Çin'i lider yaptı

Çin'in elektrikli araç başarısının arkasında uzun vadeli bir devlet planı bulunuyor.

Çin hükümeti 2001 yılında elektrikli araç sektörünü öncelikli alan olarak belirledi.

Sonraki yıllarda:

• Yeni EV şirketlerine finansman sağlandı,

• Araştırma ve geliştirme projeleri desteklendi,

• Vergi avantajları uygulandı,

• Alıcı teşvikleri verildi,

• Şarj altyapısı hızla geliştirildi.

Yaklaşık 15 yıllık süreçte sektöre 230 milyar doların üzerinde devlet desteği sağlandığı belirtildi.

Çinli araçlarda lüks özellikler artık standart

Çin'deki elektrikli araç üreticileri, uygun fiyatlı modellerde bile yüksek teknoloji özellikleri sunuyor.

Çin'de yaklaşık 30 bin dolar seviyesindeki bazı elektrikli araçlarda:

• Büyük dijital ekranlar,

• Akıllı bağlantı sistemleri,

• Isıtmalı ve soğutmalı koltuklar,

• Masaj özellikleri,

• Gelişmiş ses sistemleri bulunabiliyor.

Çin araçları küresel pazarlara açılıyor

Çin'in elektrikli araç ihracatı hızla büyüyor.

2025 yılında Çin'in yaklaşık 2,5 milyon elektrikli araç ihraç ettiği ve bunun bir önceki yılın iki katı olduğu belirtildi.

Gelecek: Uçan araçlar

Çinli şirketler elektrikli araç teknolojisinin ötesine geçerek otonom uçan araçlar üzerinde de çalışıyor.

Bazı şirketlerin bu araçları yıl sonunda piyasaya sunmayı planladığı belirtiliyor.

Uzmanlara göre Çin, elektrikli araç sektöründeki liderliğini korumak için yeni teknolojilere yatırım yapmaya devam ediyor.

Avustralya'da güvenlik kameraları artıyor: Suçları durdurabilir mi?

Avustralya'da giderek daha fazla kişi evlerine güvenlik kamerası kuruyor. Ancak uzmanlara göre kameralar suçluları her zaman caydırmıyor; asıl etkisi, suç işlendikten sonra faillerin tespit edilmesine yardımcı olmak oluyor.

Griffith bölgesinde yaşayan Brandon Newman, yaklaşık bir yıl önce evinde uyuduğu sırada yaşadığı hırsızlık olayının ardından güvenlik kamerası taktıran binlerce kişiden biri oldu.

Newman'ın evine giren kişi yatak odasını dağıttı, eşyaları dışarı çıkardı ve yaklaşık birkaç yüz dolarlık parayı çaldı.

Ancak Newman için asıl endişe kaybolan para değildi.

"Benim için önemli olan, ben uyurken birinin odamda olmasıydı. Eğer uyanmış olsaydım ne olurdu? Bana zarar verirler miydi?" dedi.

Olay sırasında güçlü uyku ilaçları kullanan Newman, tekrar eve girilmesi korkusuyla bu ilaçları bırakmaya karar verdiğini söyledi.

"Sonrasında özellikle gece uyumaya çalışırken kaygım çok daha arttı." ifadelerini kullandı.

Kameralar güven hissini artırıyor

Olaydan iki gün sonra evine güvenlik kameraları kuran Newman, sistemin kendisine daha fazla kontrol hissi verdiğini söyledi.

"Evde olmadığım zamanlarda bile neler olduğunu görüntüleyebilmek bana büyük bir güven duygusu verdi." dedi.

Ancak uzmanlara göre bu güven hissi, kameraların suçu gerçekten azalttığı anlamına gelmiyor.

Uzmanlar: Kameralar suçu tamamen önlemiyor

Deakin University Centre for Law and Protection Direktörü Professor Shiri Krebs, ev güvenlik kameralarına olan talebin her yıl yaklaşık yüzde 10 ila 12 oranında arttığını söyledi.

Ancak Krebs, kameraların genel anlamda suçları önlemede sınırlı etkisi olduğunu belirtti.

"Güvenlik kameralarının ev güvenliğini veya genel güvenliği artırdığına dair güçlü kanıtlar oldukça sınırlı." dedi.

Uzmanlara göre bazı araştırmalar araç hırsızlıklarında küçük bir azalma olduğunu gösterse de, kameraların toplum genelinde suçları önemli ölçüde azalttığını gösteren kesin bir kanıt bulunmuyor.

Krebs, bunun nedenlerinden birinin insanların kameraları günlük hayatta çok fazla önemsememesi olduğunu söyledi.

Ayrıca suçluların yüzlerini gizlemek veya kimliklerini saklamak için farklı yöntemler kullanabileceğini belirtti.

Buna rağmen kameraların polis soruşturmalarında önemli bir yardımcı araç olduğunu vurguladı.

Polis için kritik delil kaynağı

Murrumbidgee Police District Inspector Glenn Smith, ev güvenlik kameralarının polis çalışmalarında artık önemli bir yere sahip olduğunu söyledi.

"CCTV görüntüleri failleri, araçları ve olay zamanlarını belirlememiz için kritik kanıt sağlıyor." dedi.