COVID-19 Destek Ödemesi 9 Bin İşletmeye Usulsüz !

Victoria'daki pandemi destek programını inceleyen yolsuzlukla mücadele komisyonu, yaklaşık 257 milyon doların uygun olmayan 9 binden fazla işletmeye ödendiğini belirledi. Rapora göre, üst düzey kamu görevlileri şüpheli ödemelere ilişkin bilgileri dönemin sorumlu bakanı Martin Pakula'ya iletmedi.

Avustralya'nın Victoria eyaletinde COVID-19 salgını sırasında işletmelere sağlanan destek ödemelerine ilişkin soruşturma, 250 milyon doları aşan kamu kaynağının uygun olmayan işletmelere aktarıldığını ortaya koydu. Victoria'nın yolsuzlukla mücadele kurumu Independent Broad-based Anti-corruption Commission (IBAC) tarafından hazırlanan özel rapora göre, 9 binden fazla işletme, destek programının koşullarını karşılamadığı hâlde ödeme aldı.

Pandemi döneminde Melbourne'de art arda uygulanan kapanmaların etkilerini hafifletmek amacıyla işletmelere milyarlarca dolarlık destek sağlanmıştı. Söz konusu hibelerden yararlanabilmek için işletmelerin Mal ve Hizmet Vergisi'ne (GST) kayıtlı olması gerekiyordu.

IBAC'ın raporunda, 2021-2022 döneminde kamu görevlilerinin, GST kayıt tarihlerini geriye dönük olarak değiştirerek destek ödemelerine hak kazanmış olabilecek işletmelere ilişkin şüpheler taşıdığı belirtildi. Bu kapsamda yaklaşık 285 milyon dolarlık ödemenin bu tür işletmelere yapılmış olabileceği değerlendirildi.

Rapora göre, üç kamu görevlisi, programın tasarımındaki ve başvuru sürecindeki hatalara ilişkin bilgileri dönemin sanayi desteği ve toparlanmadan sorumlu bakanı Martin Pakula'ya sunulan bilgilendirme metinlerine dahil etmedi.

IBAC'ın tespitlerine göre, uygun olmayan 9 binden fazla işletmeye yaklaşık 257 milyon dolar ödendi.

Komisyon, bilgilerin saklanmasının arkasında hükümetten gelen siyasi bir baskıya ilişkin kanıt bulmadı. Bununla birlikte raporda, bazı kamu görevlilerinin bakanın tepki gösterebileceği veya durumun ilgili departman açısından olumsuz sonuçlar doğurabileceği düşüncesiyle kendilerini sansürlediği ve GST kayıtlarının geriye dönük değiştirilmesinden kaynaklandığından şüphelenilen mali kayba ilişkin bilgileri paylaşmadığı belirtildi.

IBAC raporunda, kamu kaynaklarının korunması açısından kamu görevlilerinin açık ve çekinmeden tavsiye sunmasının önemine dikkat çekildi.

IBAC Komiseri Victoria Elliott, Operation Harmonia adı verilen soruşturmanın, kamu görevlilerinin Victoria Kamu Sektörü davranış kurallarına ve mesleki yükümlülüklerine aykırı davranışlarını ortaya çıkardığını söyledi. Elliott, yaşananların kamu hizmetinden beklenen yüksek dürüstlük standartlarına açıkça uyulmadığını gösterdiğini belirtti.

Elliott, departman içindeki bazı görevlilerin endişelerini dile getirdiğini ancak yöneticilerinin gerekli adımları atmadığını ifade etti.

Komisyonun değerlendirmesine göre bu durum, hükümetin bilgilendirilmemesine ve şüpheli kamu kaybını gidermek için hızlı hareket edememesine neden oldu.

Raporda ayrıca, kimlikleri açıklanmayan kamu görevlilerinin söz konusu bilgileri Victoria Ombudsman'ından da sakladığı belirtildi.

O dönemde ilgili portföyden sorumlu olan Martin Pakula, IBAC'a sunduğu yanıtta, kamu görevlilerinin bakanın olası hoşnutsuzluğundan çekindikleri için bilgileri paylaşmadığı yönündeki açıklamaya temkinli yaklaşılması gerektiğini savundu.

Pakula, bakanın tepki göstereceği varsayımının kamu görevlilerinin bilgileri saklamasını açıklayan bir gerekçe olarak kabul edilmesinin tehlikeli olduğunu belirtti. Böyle bir yaklaşımın hem kamu hizmetine hem de bakanlara yanlış bir mesaj verebileceğini ifade etti.

Victoria Muhalefet Lideri Jess Wilson, raporun, Labor hükümetinin pandemi döneminde vergi mükelleflerinin parasını kötü yönettiğine ilişkin yeni kanıtlar sunduğunu söyledi.

IBAC'ın bulguları, COVID-19 döneminde işletmelere sağlanan mali desteklerin denetimi, kamu görevlilerinin hesap verebilirliği ve hükümetin şüpheli kamu kayıplarına ne kadar hızlı müdahale edebildiği konularını yeniden gündeme taşıdı.