Avustralya’da her iki saatte bir kişi asbest nedeniyle hayatını kaybediyor! Her üç evden birinde ölümcül tehlike var

Avustralya genelinde her yıl 4 binden fazla kişi asbeste bağlı hastalıklar nedeniyle yaşamını yitiriyor. Ülkedeki yaklaşık 6 milyon ton eski asbestli malzemenin hâlâ binalarda bulunduğu belirtilirken, özellikle evini yenilemek isteyenlere önemli uyarılar yapıldı: Asbesti kendiniz sökmeye kalkışmayın!

Avustralya’nın geçmişten kalan en ciddi halk sağlığı sorunlarından biri olan asbest, her yıl binlerce kişinin hayatına mal olmaya devam ediyor. Ulusal Asbest Farkındalık Ayı kapsamında yayımlanan yeni uyarılar, ülkedeki tehlikenin boyutunu bir kez daha gözler önüne serdi.

Asbestos Education Committee ve Advocacy Australia tarafından 3 Kasım 2026 tarihinde yayımlanan açıklamaya göre, Avustralya’da her yıl 4 binden fazla kişi asbeste maruz kalmanın yol açtığı hastalıklar nedeniyle hayatını kaybediyor.

Bu rakam, yaklaşık her iki saat 11 dakikada bir kişinin yaşamını yitirmesi anlamına geliyor. Başka bir ifadeyle her gün 11, her hafta 77, her ay ise yaklaşık 333 kişi asbest kaynaklı hastalıklar nedeniyle hayatını kaybediyor.

Açıklamada, bu sayının Avustralya'nın yıllık trafik kazası kaynaklı can kaybının yaklaşık üç katına ulaştığına dikkat çekildi. Eylül 2026'ya kadar geçen 12 aylık dönemde ülkede trafik kazalarında 1.334 kişi yaşamını yitirdi.

Avustralya’daki her üç evden birinde asbest bulunabilir

En endişe verici verilerden biri, asbestin hâlâ Avustralya'daki konutların önemli bir bölümünde bulunması.

Ülkedeki her üç evden birinde asbest içeren malzemelerin (ACM) bulunduğu tahmin ediliyor. Avustralya'nın mevcut yapı stokunda ise yaklaşık 6 milyon ton eski ve zamanla yıpranan asbestli malzeme olduğu belirtiliyor.

2004 yılından önce asbest, 3 binden fazla farklı inşaat ve dekorasyon ürününün üretiminde kullanıldı. Avustralya'da asbest kullanımı yaklaşık 23 yıl önce tamamen yasaklanmış olsa da geçmişte inşa edilen binalardaki malzemeler hâlâ ciddi bir risk oluşturuyor.

Özellikle 1990 yılından önce inşa edilmiş veya yenilenmiş evlerde asbest bulunma ihtimali olduğu belirtiliyor. Bu risk yalnızca eski müstakil evlerle sınırlı değil. Tuğla evler, ahşap kaplamalı evler, apartmanlar ve Victorian tarzı eski konutlar da risk kapsamında.

Asbest; çatılarda, duvar kaplamalarında, zemin döşemelerinde, yalıtım malzemelerinde, banyolarda, mutfaklarda, çitlerde, garajlarda ve bahçe yapılarında bulunabiliyor.

Banyo, mutfak, çatı, hatta köpek kulübeleri bile risk taşıyabilir

Uzmanların uyarısına göre asbestin bulunabileceği yerler sanıldığından çok daha fazla.

Eski evlerde asbest içeren malzemeler şu alanlarda karşımıza çıkabiliyor:

• Halıların altında, linolyum ve vinil yer karolarında.

• Tavan boşluklarında ve yalıtım malzemelerinde.

• Sıcak su borularının çevresinde.

• Mutfak lavabolarının altında.

• Duvar ve zemin karolarının arkasında.

• Beton ve çimento zeminlerde.

• İç ve dış duvar kaplamalarında.

• Tavanlarda, saçaklarda ve çatılarda.

• Çitlerde, garajlarda ve ev eklentilerinde.

• Bahçe tuvaletlerinde, çiftlik yapılarında ve kümeslerde.

• Köpek kulübeleri gibi küçük bahçe yapılarında.

Bu nedenle yalnızca evin görünen bölümlerine bakarak asbest bulunmadığı sonucuna varmak mümkün değil.

Dünya Sağlık Örgütü: Asbestin altı türünün tamamı kanserojen

Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) 11 Ağustos 2026 tarihli açıklamasında, asbestin altı türünün tamamının kanserojen olduğu bir kez daha vurgulandı.

Asbest liflerine maruz kalmak akciğer kanseri, gırtlak kanseri, yumurtalık kanseri ve kötü huylu mezotelyoma gibi ciddi hastalıklara neden olabiliyor.

Özellikle mezotelyoma, asbestle bağlantılı en ciddi hastalıklardan biri olarak biliniyor ve bilinen kesin bir tedavisi bulunmuyor.

Dünya Sağlık Örgütü, asbestin kullanıldığı binalarda inşaat, bakım, onarım veya yıkım çalışması yapan kişilerin, asbestin binaya yerleştirilmesinden yıllar, hatta onlarca yıl sonra bile risk altında olabileceğini belirtiyor.

Asbest liflerinin solunum yoluyla vücuda girmesi, uzun yıllar sonra ortaya çıkabilen hastalıklara neden olabiliyor. Bu nedenle uzmanlar, asbest maruziyetini önlemenin asbest kaynaklı hastalıkları önlemenin tek yolu olduğuna dikkat çekiyor.

,

Tehlike artık yalnızca inşaat işçilerinin sorunu değil

Geçmişte asbeste bağlı hastalıklar daha çok inşaat işçileri, tesisatçılar ve diğer meslek gruplarıyla ilişkilendiriliyordu. Ancak son yıllarda mesleki olmayan maruziyetin de önemli bir sorun hâline geldiği belirtiliyor.

Australian Institute of Health and Welfare (AIHW) tarafından 26 Ağustos 2026 tarihinde yayımlanan Avustralya Mezotelyoma Raporu, hastalık vakalarının son 40 yıldır istikrarlı şekilde arttığını ortaya koyuyor.

Australian Mesothelioma Registry'nin maruziyet değerlendirmesine katılan ve asbeste olası veya muhtemel şekilde maruz kaldığı değerlendirilen kişiler arasında:

• Yüzde 51'i, asbestli malzemelerin bulunduğu büyük ev tadilatları sırasında maruz kaldığını bildirdi.

• Yüzde 39'u, yaşadıkları evde tadilat yapılırken aynı konutta yaşamaya devam ettiğini belirtti.

• Yüzde 13'ü, 1947 ile 1987 yılları arasında inşa edilmiş fibro tipi bir evde yaşadığını bildirdi.

• Yüzde 21'i ise eve iş kıyafetleri veya başka yollarla toz taşıyan biriyle birlikte yaşadığını ifade etti.

Bu oranların tüm mezotelyoma hastalarını değil, yalnızca maruziyet değerlendirmesine katılan ve olası veya muhtemel maruziyet tespit edilen kişileri kapsadığı özellikle belirtiliyor.

Kadınlarda ev kaynaklı asbest maruziyeti dikkat çekiyor

Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri kadınların mesleki olmayan yollarla asbeste maruz kalması.

Asbeste olası veya muhtemel maruziyet değerlendirmesine katılan kadınların yüzde 94,1'i yalnızca meslek dışı yollarla asbeste maruz kaldığını bildirdi. Erkeklerde bu oran yüzde 23,1 olarak kaydedildi.

Hem mesleki hem de meslek dışı maruziyet bildirenlerin oranı ise yüzde 51,5 oldu. Bu grupta erkeklerin oranı yüzde 63,3, kadınların oranı ise yüzde 5,6 olarak açıklandı.

Bu veriler, asbest tehlikesinin yalnızca iş yerlerinde değil, evlerde yapılan tadilatlarda ve gündelik yaşamda da ortaya çıkabildiğini gösteriyor.

Özellikle evini kendisi yenilemeye çalışan kişiler, aile bireyleri ve çocuklar da risk altında olabiliyor.

Evini yenileyenler için büyük tehlike: Tasarruf etmek isterken hayatınızı riske atmayın

Avustralya'da tadilat harcamaları rekor seviyeye ulaştı.

Housing Industry Association analizine göre, 2026 yılının Nisan-Haziran döneminde tadilatlara 4,15 milyar dolar harcandı. Bu rakam, 1974 yılından bu yana kaydedilen en yüksek üç aylık tadilat harcaması oldu.

Ancak artan yaşam maliyetleri, yükselen faizler ve profesyonel asbest söküm hizmetlerinin maliyeti, uzmanları endişelendiriyor.

2025 yılında gerçekleştirilen Ulusal Asbest Farkındalık Araştırması'na göre, ankete katılanların yüzde 91'i asbest hakkında en azından biraz bilgi sahibi olduğunu söyledi. Buna rağmen katılımcıların asbest içeren malzemeleri tanıma konusunda yeterli bilgiye sahip olmadığı görüldü.

Daha da dikkat çekici olan ise ankete katılanların yalnızca yüzde 30'unun profesyonel asbest söküm hizmetini karşılayabilecek ekonomik güce sahip olduğunu düşünmesi.

Uzmanlar, maddi nedenlerle asbestli malzemeleri kendileri sökmeye çalışan kişilerin hem kendi hayatlarını hem de ailelerinin sağlığını tehlikeye atabileceği uyarısında bulunuyor.

Cherie Barber'dan ev sahiplerine önemli uyarı

Avustralya'nın tanınmış tadilat uzmanlarından ve National Asbestos Awareness Month kampanyasının elçilerinden Cherie Barber, asbest konusunda bilinçlenmenin hayati önem taşıdığını söyledi.

Barber, asbest liflerine maruz kalmanın bilinen güvenli bir seviyesinin bulunmadığını belirterek ev sahiplerinin, tadilat yapanların ve ustaların bu tehlikenin farkında olması gerektiğini vurguladı.

Barber şu uyarıda bulundu:

“Ev tadilatları ve bakım çalışmaları sırasında asbestin tehlikeleri konusunda farkındalığı artırmak ve ev sahiplerine, tadilat yapanlara, kendin yap projeleriyle uğraşanlara ve ustalara asbest içeren malzemeleri nasıl tanıyacakları ve mevzuata uygun şekilde güvenli olarak nasıl yönetecekleri konusunda eğitim vermek hayat kurtarmak açısından hayati önem taşıyor.”

Barber, rekor seviyedeki tadilat harcamaları, yaşam maliyetleri ve asbest konusundaki bilgi eksikliğinin birleşmesinin ciddi sonuçlar doğurabileceğini söyledi.

Ayrıca evlerinde tadilat yapmayı planlayan kişilerin öncelikle asbest konusunda bilgi edinmesini ve malzemelerin tespiti ile sökümü için yalnızca lisanslı profesyonellerden hizmet almasını istedi.

Clare Collins: “Asbesti kendiniz sökmeyin!”

Asbestos Education Committee Başkanı Clare Collins de Avustralya'nın asbest krizinin eğitim ve farkındalık eksikliği nedeniyle devam ettiğini söyledi.

Collins, özellikle ev sahiplerinin eski binalardaki asbest içeren malzemeleri farkında olmadan bozmasının ciddi tehlikeler yarattığını belirtti.

Collins'in uyarısı oldukça net:

“Her iki saat 11 dakikada bir başka bir Avustralyalının asbest nedeniyle hayatını kaybettiği bir ortamda asbest söz konusu olduğunda; kesmeyin, delmeyin, kırmayın, zımparalamayın, testereyle kesmeyin, kazımayın, fırçalamayın, sökmeyin, parçalamayın, basınçlı suyla yıkamayın, yıkmayın ve çöpe atmayın. Ne yaparsanız yapın, asbesti kendiniz sökmeyin!”

Collins, evinde tadilat planlayan herkese aletlerini kullanmaya başlamadan önce asbestawareness.com.au adresini ziyaret etmeleri çağrısında bulundu.

Dünya genelinde de yüz binlerce kişi hayatını kaybediyor

Asbest tehlikesi yalnızca Avustralya'yla sınırlı değil.

Dünya Sağlık Örgütü ve Uluslararası Çalışma Örgütü'nün (ILO) ortak araştırmasına göre, iş yerlerinde asbeste maruz kalmak dünya genelinde her yıl 200 binden fazla ölüme neden oluyor.

Bu rakam, işle bağlantılı kanser kaynaklı ölümlerin yüzde 70'inden fazlasını oluşturuyor.

Araştırma, iş yeri dışındaki asbest maruziyetinin de dünya genelinde önemli bir hastalık yüküne neden olduğunu ortaya koyuyor.

Kasım ayı Ulusal Asbest Farkındalık Ayı

Avustralya'da 2011 yılından bu yana düzenlenen National Asbestos Awareness Month, asbest tehlikesine karşı ülke genelinde farkındalık oluşturmayı amaçlıyor.

2026 yılında da devam eden kampanya, ev sahipleri, kiracılar, mülk yatırımcıları, tadilat yapanlar, inşaat ustaları ve ticari mülk sahipleri için ücretsiz bilgilendirme kaynakları sunuyor.

27 Kasım 2026 Cuma günü ise Asbestos Awareness Day (Asbest Farkındalık Günü) olarak gerçekleştirilecek.

Kampanya kapsamında asbestosawareness.com.au internet sitesinde şu ücretsiz kaynaklar bulunuyor:

• Evlerde asbestin tespiti, test edilmesi ve sökülmesine ilişkin video rehberi.

• Ev sahipleri, mülk yöneticileri ve ustalar için Asbestos 101 eğitim materyali.

• Tadilat yaptıranlar için kapsamlı asbest rehberi.

• Evlerde asbest içeren malzemeleri tanımaya yönelik kontrol listesi.

• 20 maddelik asbest güvenlik kontrolü.

• Kişisel koruyucu ekipmanların kullanımıyla ilgili bilgilendirme dokümanları.

• Ustalar için mesleğe özel asbest kontrol listeleri.

• Asbest ürünleri veri tabanı.

• Ticari ve konut dışı mülkler için asbest yönetim rehberleri.

• Doğal olarak bulunan asbest için yönetim planı rehberi.

Kampanyanın temel mesajı ise açık: Eski bir evde tadilat yapmadan önce asbest ihtimalini mutlaka değerlendirin. Şüpheli malzemeleri kesmeyin, delmeyin veya sökmeyin. Tespit ve söküm işlemlerini lisanslı asbest uzmanlarına bırakın.

Çünkü birkaç bin dolar tasarruf etmek amacıyla yapılan yanlış bir müdahale, hem sizin hem de sevdiklerinizin hayatını değiştirebilecek sonuçlara yol açabilir.

Daha fazla bilgi ve ücretsiz güvenlik rehberleri: www.asbestosawareness.com.au

Medya iletişim:

Advocacy Australia
Telefon: 02 9518 4744
E-posta: media@advocacyaustralia.org.au

Clare Collins: 0414 821 957
Alice Collins: 0414 686 091