Telefon Hatırlatmaları Gece Atıştırmalarını Azalttı, Ancak Etkisi Uzun Sürmedi

Avustralya'da gerçekleştirilen yeni bir araştırma, akıllı telefon uygulamalarının Tip 2 diyabet hastalarının akşam yemeği sonrası atıştırma alışkanlığını azaltabildiğini ortaya koydu. Ancak araştırmacılar, başlangıçta etkili olan hatırlatmaların zamanla etkisini kaybettiğini belirledi.

Avustralya'da Adelaide University ve Flinders University araştırmacılarının öncülüğünde gerçekleştirilen yeni bir çalışma, akıllı telefon uygulamalarıyla gönderilen hatırlatmaların Tip 2 diyabet hastalarının gece atıştırma alışkanlıklarını değiştirmede etkili olabileceğini gösterdi. Ancak araştırmanın sonuçları, bu etkinin uzun süre devam etmediğini ortaya koydu.

Araştırmaya, gece düzenli olarak atıştırma alışkanlığı bulunan 60'tan fazla Güney Avustralyalı Tip 2 diyabet hastası katıldı. Araştırmacılar, akşam yemeğinden sonra atıştırmayı önlemeye yönelik görsel hatırlatmalar içeren özel bir akıllı telefon uygulaması geliştirdi.

İki hafta boyunca devam eden araştırmada uygulama, her akşam rastgele bir karar vererek katılımcılara akşam yemeğinden 30 dakika sonra hatırlatma gönderip göndermeyeceğini belirledi. Böylece araştırmacılar, aynı kişinin hatırlatma aldığı gecelerle herhangi bir bildirim almadığı geceleri karşılaştırma fırsatı buldu.

Araştırmada, zaman içinde her katılımcının tekrar tekrar farklı koşullara tabi tutulduğu ve sonuçların karşılaştırıldığı mikro-rastgeleleştirilmiş deney yöntemi kullanıldı. Bu yöntem, dijital müdahalelerin günlük yaşam üzerindeki anlık etkilerini değerlendirmeyi amaçlıyor.

İlk günlerde kan şekeri üzerindeki olumlu etki dikkat çekti

Araştırmanın başyazarı, Adelaide University ve South Australian Health and Medical Research Institute (SAHMRI) bünyesinde görev yapan Tıp Profesörü Gary Wittert, gece geç saatlerde atıştırmanın Tip 2 diyabet hastalarında kan şekeri seviyeleri üzerinde olumsuz etkileri bulunduğunu söyledi.

Wittert, daha önce gerçekleştirilen araştırmalarda kısa mesajlar ve dijital hatırlatmaların sağlıklı beslenme alışkanlıklarını destekleyebildiğinin görüldüğünü belirterek, bu yöntemin Tip 2 diyabet hastalarında da işe yarayıp yaramayacağını araştırmak istediklerini ifade etti.

Araştırmanın ilk sonuçlarının olumlu olduğunu belirten Wittert, akşam yemeği sonrasında gönderilen zamanında hatırlatmaların atıştırmayı ve buna bağlı kan şekeri yükselmelerini başlangıçta azalttığını, ancak katılımcıların mesajlara alışmasıyla etkinin kısa sürede zayıfladığını açıkladı.

Katılımcılara yedi farklı öneri gönderildi

Yeni uygulamanın altyapısı, Flinders Digital Health Research Lab tarafından geliştirildi. Platformun temel amacı, diyabetle yaşayan kişilere ihtiyaç duydukları zamanlarda kişiselleştirilmiş hatırlatmalar göndererek hastalık yönetimini desteklemekti.

Uygulama kapsamında katılımcılara toplam yedi farklı hatırlatma mesajı gönderildi. Bu mesajlarda akşam yemeğinden sonra atıştırmak yerine yürüyüşe çıkmak, kitap okumak veya daha sağlıklı alternatiflere yönelmek gibi öneriler sunuldu.

Araştırmanın ilk yazarı ve Flinders University College of Medicine and Public Health bünyesinde dijital sağlık alanında araştırma görevlisi olan Dr Lijun Zhao, uygulamanın amacının insanları zorlayıcı veya baskıcı bir yaklaşımla davranış değişikliğine yönlendirmek olmadığını söyledi.

Zhao, zamanında gönderilen nazik hatırlatmaların günlük yaşamda daha sağlıklı alışkanlıkların oluşmasını teşvik etmeyi amaçladığını belirtti.

Bu mesajların temel işlevinin, kişinin otomatikleşmiş ve alışkanlığa dönüşmüş karar verme sürecini kısa süreliğine kesintiye uğratmak olduğunu ifade eden Zhao, böylece kişilerin durup düşünerek daha sağlıklı bir tercih yapmaları için fırsat yaratılmasının hedeflendiğini kaydetti.

Kan şekeri 24 saat boyunca takip edildi

Araştırmanın önemli özelliklerinden biri de katılımcıların yalnızca kendi beyanlarına dayanan verilerle değerlendirilmemesiydi.

Katılımcılar, kan şekeri seviyelerini günün 24 saati boyunca kaydeden sürekli glikoz ölçüm cihazları (CGM) kullandı. Bu cihazlar sayesinde araştırmacılar, her bir hatırlatmanın ardından yemek sonrası kan şekeri seviyelerinde meydana gelen değişiklikleri gerçek zamanlı olarak takip edebildi.

Böylece hatırlatmaların etkisi, kişilerin ne kadar atıştırdıklarına ilişkin kendi bildirimleri veya uzun dönemli ortalama kan şekeri değerleri yerine, doğrudan sensörlerden elde edilen objektif veriler üzerinden değerlendirildi.

Dr Zhao, her gecenin ayrı bir küçük deney olarak ele alınmasının, hatırlatmaların hangi zamanlarda işe yaradığını ve katılımcıların hangi noktada mesajlara tepki vermemeye başladığını görmelerini sağladığını belirtti.

Katılımcıların yüzde 90'a yakını uygulamayla etkileşim kurdu

Araştırmada uygulamaya katılım ve etkileşim oranının yaklaşık yüzde 90'a ulaşması dikkat çekti.

Bununla birlikte erkek katılımcıların ve daha genç kişilerin hatırlatma mesajlarını kadınlara ve daha ileri yaştaki katılımcılara kıyasla daha hızlı görüntüleme eğiliminde olduğu belirlendi.

Profesör Wittert, uygulamanın başlangıçta başarılı sonuçlar verdiğini ancak bu başarının zaman içinde sürdürülemediğini söyledi.

Araştırmacılara göre uygulamanın uzun vadeli etkisini artırmak için mesajların kişiye özel hâle getirilmesi, gönderim zamanlarının iyileştirilmesi ve kullanıcıların sürekli aynı tür bildirimlere maruz kalması sonucunda ortaya çıkabilecek mesaj yorgunluğunun önlenmesi gerekiyor.

Yöntem başka kronik hastalıklarda da kullanılabilir

Araştırmacılar, bu çalışmada kullanılan gerçek zamanlı dijital hatırlatma ve sensör verilerini birlikte değerlendirme yönteminin yalnızca diyabetle sınırlı kalmayabileceğini belirtiyor.

Aynı yaklaşımın, farklı kronik hastalıklarda da dijital sağlık müdahalelerinin etkisini değerlendirmek ve kişiye özel çözümler geliştirmek amacıyla kullanılabileceği ifade ediliyor.

Dr Zhao, gelecekteki araştırmalarda uygulamanın uzun süreli kullanımını artıracak yöntemlerin inceleneceğini, kullanıcıların ihtiyaç duydukları bilgilere ve bilimsel kaynaklara erişimini sağlayacak ek desteklerin de değerlendirileceğini söyledi.

Araştırmanın sonuçları, bilimsel hakemli dergi Diabetes, Obesity and Metabolism'de yayımlandı. Çalışmaya Diabetes SA araştırmacıları da katkıda bulundu.

Araştırmanın ortaya koyduğu temel sonuç ise dijital hatırlatmaların Tip 2 diyabet hastalarında gece atıştırma alışkanlığını kısa vadede azaltabildiği, ancak kalıcı sonuç elde edebilmek için daha kişiselleştirilmiş ve sürdürülebilir yöntemlere ihtiyaç duyulduğu oldu.