Heidelberg’teki sinkhole nasıl oluşuyor?

ABONE OL

News

January 6, 2026 07:56

BEĞENDİM

ABONE OL

News

Melbourne’un kuzeydoğusunda yer alan Heidelberg banliyösünde yaşayanlar, salı günü yerel bir parkta aniden ortaya çıkan büyük bir sinkhole ile şaşkına döndü.

AJ Burkitt Oval’de gece saatlerinde oluşan çukurun yaklaşık 8 metre genişliğinde ve 5 metre derinliğinde olduğu açıklandı. Yetkililer, yüzeyde aniden beliren sinkhole’ların aslında yıllar, hatta yüzyıllar süren yer altı süreçlerinin sonucu olabileceğini belirtiyor.

Uzmanlara göre sinkhole’lar bir anda ortaya çıksa da, yerin altında oluşan boşluklar uzun süre fark edilmeden gelişebiliyor. Erozyon, yer altı su hareketleri ve insan faaliyetleri, toprağın altında zamanla bir boşluk (cavity) oluşmasına neden olabiliyor.

Bu boşluğun üzerinde kalan toprak tabakası bir süre “tavan” görevi görüyor ve yüzeyde herhangi bir değişiklik yokmuş gibi görünüyor. Ancak bu tabaka incelip zayıfladığında, ani bir çökme meydana geliyor ve sinkhole oluşuyor.

Aşırı durumlarda, bir obruk tüm binaları yutabilir, tıpkı 2010’da Guatemala’da yaşanan bu obruk gibi.

Sinkhole’lar neden oluşur?

Sinkhole oluşumunun farklı nedenleri ve zaman ölçekleri bulunuyor. En uzun süreçlerden biri, suffosion olarak bilinen kimyasal bir süreç. Bu durumda yer altı suları, limestone gibi karbonat kayaçları binlerce yıl boyunca çözerek yerin altında boşluklar oluşturuyor.

Bu süreç, South Australia’daki Mount Gambier çevresinde bulunan antik sinkhole’ların oluşmasına neden oldu. Umpherston Sinkhole, bu tür uzun vadeli kimyasal süreçlerin bilinen örneklerinden biri.

Bazı durumlarda ise sinkhole’lar çok daha hızlı oluşabiliyor. Toprağın aşırı suyla doygun hâle gelmesi, liquefaction adı verilen bir sürece yol açarak zemini zayıflatabiliyor. Akan yer altı suları, toprağı bölgeden taşıyarak yerin altında boşluklar yaratabiliyor.

Victoria’da geçmişte yaşanan bazı olaylarda altyapı arızaları sinkhole’lara neden oldu. Kew’de 2020 yılında kırılan bir stormwater pipe, bir parkta büyük bir sinkhole oluşturmuştu. Port Melbourne’de ise 2014 yılında patlayan bir water main, araçların içine düştüğü büyük bir çöküntüye yol açmıştı.

Bu obruk, 2014 yılında Port Melbourne’de bir su borusunun patlaması sonucu oluştu.

İnsan faaliyetlerinin etkisi

Bazı sinkhole’lar, suyla zayıflayan toprağın insan faaliyetleriyle tetiklenmesi sonucu oluşuyor. Yetkililer, Heidelberg’teki sinkhole’un ortaya çıkmasında, bölgede yürütülen tunnel boring machine çalışmalarının etkili olmuş olabileceğini belirtiyor.

Benzer bir durum, 2023 yılında Snowy 2.0 proje sahasında yaşanmış, ıslak ve kumlu zeminde yapılan tünel çalışmaları bir sinkhole’a neden olarak çalışmaları durdurmuştu.

Ballarat bölgesinde ise eski maden şaftları nedeniyle sinkhole’lar yaygın görülüyor. 2007 yılında Ballarat East’te bir ev sakini, evine döndüğünde bahçesinin çöktüğünü fark etmişti.

Sinkhole’ları önceden tespit etmek mümkün mü?

University of Sydney’de geoteknik mühendisliği alanında kıdemli öğretim üyesi olan Francois Guillard, sinkhole’ların önceden tespit edilmesinin son derece zor olduğunu söylüyor.

Guillard’a göre, yüzeydeki çökme aniden gerçekleşiyor çünkü aslında çöken şey, uzun süredir oluşmuş olan yer altı boşluğunun üzerindeki tavan. Yer altındaki toprağın durumu hakkında detaylı bilgi sahibi olmak ise genellikle mümkün olmuyor.

Sinkhole tespiti için toprak örnekleri, uydu görüntüleri ve seismic waves gibi yöntemler kullanılsa da, bu tekniklerin geniş alanlarda uygulanması oldukça zor. Uzmanlar, bu alanda araştırmaların hâlâ sürdüğünü belirtiyor.

Sinkhole’lar nasıl onarılıyor?

Sinkhole’ların onarımında genellikle çukur dolduruluyor. Bu işlem sırasında özel reçineler veya beton kullanılarak zemin stabilize ediliyor. Ancak uzmanlara göre en kritik adım, sinkhole’un asıl nedeninin tespit edilmesi.

Dr Guillard, yer altı su akışının kontrol edilmesinin zor olduğuna dikkat çekerek, suyun sadece başka bir yöne yönlendirilmesinin sorunu farklı bir noktaya taşıyabileceğini ifade ediyor.

Heidelberg’teki sinkhole için onarım çalışmalarının kısa süre içinde başlaması bekleniyor.