Timor-Leste Cumhurbaşkanı Avustralya’da
Timor-Leste Cumhurbaşkanı José Ramos-Horta, Avustralya'da Basın Kulübü'nde Konuştu
Timor-Leste Cumhurbaşkanı José Ramos-Horta, Canberra'daki Ulusal Basın Kulübü'nde yaptığı konuşmada, Avustralya-Timor ilişkileri ve bölgesel dinamikler hakkında önemli açıklamalarda bulundu.
Ramos-Horta, Avustralya istihbarat servislerinin Timor-Leste’nin siyasi liderlerini dinlemeye devam etmesi durumunda, elde edecekleri bilgilerin "çok sıkıcı" olacağını esprili bir dille ifade etti. Dinleme faaliyetlerinin, siyasi liderlerin birbirlerini eleştirmeleriyle sınırlı kalacağını belirtti. Bu açıklama, 2004 yılında Avustralya'nın Timor-Leste'nin kabine odasını dinlemesiyle ilgili yaşanan skandala dolaylı bir atıfta bulundu.
Çin'in bölgedeki rolüne de değinen Ramos-Horta, Avustralya medyasının Çin'in etkisini olumsuz bir şekilde çerçeveleyerek gazete satışlarını artırmaya çalıştığını eleştirdi. Bilgili Avustralyalı yetkililerin, Çin'in Avustralya için doğrudan bir tehdit oluşturmadığını anladığını vurguladı. Ramos-Horta, “Çin teknoloji çalıyor. Kim teknoloji çalmıyor ki?” dedi.
Cumhurbaşkanı, casusluk konusundaki bir anısını paylaşarak, bir İngiliz büyükelçisiyle yaptığı bir sohbeti hatırlattı. Bu sohbet sırasında, casusluğun yaygınlığının diplomatik ilişkileri nasıl etkilemediğine dikkat çekti. Eğer Avustralya veya Çin istihbaratının Timor-Leste’yi dinlemesi durumunda, büyük bir ilgi bulamayacaklarını ifade eden Ramos-Horta, liderlerin sadece birbirlerine eleştirilerde bulunacağını belirtti.
Ramos-Horta’nın bu açıklamaları, bölgedeki siyasi karmaşıklıkları ve Avustralya-Timor-Leste ilişkilerinin sıklıkla göz ardı edilen nüanslarını gözler önüne serdi.
Ramos-Horta: “İdeal Dünya Barış ve İşbirliği Üzerine Olmalı”
Timor-Leste Cumhurbaşkanı José Ramos-Horta, Canberra’daki Ulusal Basın Kulübü’nde yaptığı açıklamalarda, ülkesinin yüksek riskli güvenlik konularını Çin ile tartışmadığını vurguladı. Çin’e yaptığı ziyarette, en çok konuşmak istediği konunun tarım olduğunu belirten Ramos-Horta, “Çin'in, Timor-Leste’de yoksulluğu ortadan kaldırma ve gıda üretimini artırma konusundaki Çin mucizesini nasıl tekrarlayabileceği” üzerine yoğunlaştığını ifade etti. Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping’in bu politika tartışmasına çok olumlu yanıt verdiğini de ekledi.
Güney Çin Denizi’ndeki hassas konulara da değinen Ramos-Horta, “İdeal olarak, romantik bir dünyada barış ve işbirliği denizi” hayal ettiğini söyledi. Ayrıca, Güney Çin Denizi’ndeki ihtilafların, ilgili ülkeler arasında ikili olarak tartışılması gerektiğini savundu.
Ramos-Horta, “Bu ülkelerin daha küçük ve zayıf olduğu için Çin’in üzerlerinde baskı kuracağına dair söylemler, bu ülkeleri küçümsemektir. Küçük olabilirler, ama egemenlik ve onur konusunda inanılmaz bir hisse sahiptirler; üzerlerinde daha fazla baskı kurdukça daha fazla direnç gösterirler. Bu tamamen saçmalık,” dedi.
Cumhurbaşkanı, Timor-Leste’de şu anda Avustralya, Portekiz ve ABD askeri varlığının bulunduğunu belirtti. Bu açıklaması salondan gülüşmelerle karşılık buldu. Ramos-Horta, ülkesi için barış ve işbirliği temalı bir dünya vizyonunu savunarak, uluslararası ilişkilerde daha yapıcı bir yaklaşımın önemine dikkat çekti.