[{"data":1,"prerenderedAt":192},["ShallowReactive",2],{"$fMzp3RzxzjsErpL35dgHWQV_TRQ64Fe1MnqgMDgDA-JU":3,"applicationData":5,"$fN_Yhbw4YvAqIogeW9Um_qN-YuWmREeMJ7qZOg5a8AYI":97,"slug-news\u002Fsurcharge-yasa-kahve-fiyatlarn-artrd":122,"content-news\u002Fsurcharge-yasa-kahve-fiyatlarn-artrd":138,"$ffSSzNMDUsnjxl4wniggNlG3txv5G1qBR8YuET30sX8o":157},{"token":4},null,{"webSite":6,"company":83},{"navigationMenu":7,"pageSetting":78},[8,18,25,33,39,45,51,57,62,67,73],{"id":9,"companyId":10,"name":11,"pageId":12,"type":13,"parentId":4,"slug":14,"status":15,"sort":16,"parent":4,"items":17,"page":4},78,"98d1679c-1dc6-4c11-bfd5-c3e0cfebd8a3","Anasayfa",65,4,"home",true,0,[],{"id":19,"companyId":10,"name":20,"pageId":21,"type":22,"parentId":4,"slug":23,"status":15,"sort":16,"parent":4,"items":24,"page":4},79,"Gündem",66,5,"gundem",[],{"id":26,"companyId":10,"name":27,"pageId":28,"type":29,"parentId":4,"slug":30,"status":31,"sort":16,"parent":4,"items":32,"page":4},97,"News",81,1,"news",false,[],{"id":34,"companyId":10,"name":35,"pageId":36,"type":13,"parentId":4,"slug":37,"status":31,"sort":16,"parent":4,"items":38,"page":4},98,"Gazete",83,"gazete",[],{"id":40,"companyId":10,"name":41,"pageId":42,"type":29,"parentId":4,"slug":43,"status":31,"sort":16,"parent":4,"items":44,"page":4},99,"Kose yazisi",85,"kose-yazisi",[],{"id":46,"companyId":10,"name":47,"pageId":48,"type":13,"parentId":4,"slug":49,"status":31,"sort":16,"parent":4,"items":50,"page":4},100,"Kose Yazilari",84,"kose-yazilari",[],{"id":52,"companyId":10,"name":53,"pageId":54,"type":13,"parentId":4,"slug":55,"status":15,"sort":16,"parent":4,"items":56,"page":4},101,"Hakkımızda",87,"hakkimizda",[],{"id":58,"companyId":10,"name":59,"pageId":4,"type":13,"parentId":4,"slug":60,"status":31,"sort":16,"parent":4,"items":61,"page":4},102,"gizlilik politikasi","gizlilik-politikasi",[],{"id":28,"companyId":10,"name":63,"pageId":4,"type":13,"parentId":4,"slug":64,"status":31,"sort":65,"parent":4,"items":66,"page":4},"Spor","spor",2,[],{"id":68,"companyId":10,"name":69,"pageId":70,"type":13,"parentId":4,"slug":71,"status":15,"sort":13,"parent":4,"items":72,"page":4},80,"Yazarlar",86,"yazarlar",[],{"id":74,"companyId":10,"name":75,"pageId":4,"type":13,"parentId":4,"slug":76,"status":31,"sort":22,"parent":4,"items":77,"page":4},82,"Bize Ulasin","bize-ulasin",[],{"id":79,"companyId":10,"headerStyle":80,"headerBackgroundImage":4,"headerColor":81,"headerShowBreadcrumb":4,"footerStyle":4,"footerBackgroundImage":4,"footerSilhouette":4,"footerColor":4,"footerTextColor":4,"headerTextColor":82,"navigationTransparent":4,"footerLogo":4,"isCustom":15,"imageFooterSilhouette":4,"imageFooterBackground":4,"imageHeaderBackground":4,"imageFooterLogo":4},10,"Curve","#244182","#FFFFFF",{"id":10,"name":84,"logo":85,"email":86,"address":4,"phone":4,"sector":16,"isActive":31,"clientId":87,"facebook":88,"instagram":89,"google":4,"tiktok":4,"whatsapp":4,"createDate":90,"uberEats":4,"ico":91,"image":92,"abn":96},"Dunya News","a969b849-86e0-48c5-8189-b1088515aaf0","sydney@dunya.com.au","85d1c39b-4d07-41a6-b839-31ebee84ce64","AustraliaTurkishNews","DunyaGazetesiAu","2025-10-24T15:43:53.939163","2bb55743-324b-488e-9649-10075a79652e.ico",{"id":85,"fileName":93,"fileType":94,"altText":4,"height":16,"width":16,"sort":16,"createdDate":95,"companyId":10},"a969b849-86e0-48c5-8189-b1088515aaf0.png",".png","2026-07-12T14:44:37.898246","698 403 244",{"navigationMenu":98,"pageSetting":121},[99,101,103,105,107,109,111,113,115,117,119],{"id":9,"companyId":10,"name":11,"pageId":12,"type":13,"parentId":4,"slug":14,"status":15,"sort":16,"parent":4,"items":100,"page":4},[],{"id":19,"companyId":10,"name":20,"pageId":21,"type":22,"parentId":4,"slug":23,"status":15,"sort":16,"parent":4,"items":102,"page":4},[],{"id":26,"companyId":10,"name":27,"pageId":28,"type":29,"parentId":4,"slug":30,"status":31,"sort":16,"parent":4,"items":104,"page":4},[],{"id":34,"companyId":10,"name":35,"pageId":36,"type":13,"parentId":4,"slug":37,"status":31,"sort":16,"parent":4,"items":106,"page":4},[],{"id":40,"companyId":10,"name":41,"pageId":42,"type":29,"parentId":4,"slug":43,"status":31,"sort":16,"parent":4,"items":108,"page":4},[],{"id":46,"companyId":10,"name":47,"pageId":48,"type":13,"parentId":4,"slug":49,"status":31,"sort":16,"parent":4,"items":110,"page":4},[],{"id":52,"companyId":10,"name":53,"pageId":54,"type":13,"parentId":4,"slug":55,"status":15,"sort":16,"parent":4,"items":112,"page":4},[],{"id":58,"companyId":10,"name":59,"pageId":4,"type":13,"parentId":4,"slug":60,"status":31,"sort":16,"parent":4,"items":114,"page":4},[],{"id":28,"companyId":10,"name":63,"pageId":4,"type":13,"parentId":4,"slug":64,"status":31,"sort":65,"parent":4,"items":116,"page":4},[],{"id":68,"companyId":10,"name":69,"pageId":70,"type":13,"parentId":4,"slug":71,"status":15,"sort":13,"parent":4,"items":118,"page":4},[],{"id":74,"companyId":10,"name":75,"pageId":4,"type":13,"parentId":4,"slug":76,"status":31,"sort":22,"parent":4,"items":120,"page":4},[],{"id":79,"companyId":10,"headerStyle":80,"headerBackgroundImage":4,"headerColor":81,"headerShowBreadcrumb":4,"footerStyle":4,"footerBackgroundImage":4,"footerSilhouette":4,"footerColor":4,"footerTextColor":4,"headerTextColor":82,"navigationTransparent":4,"footerLogo":4,"isCustom":15,"imageFooterSilhouette":4,"imageFooterBackground":4,"imageHeaderBackground":4,"imageFooterLogo":4},{"pageData":123},{"id":28,"title":124,"seo":125,"type":127,"value":128,"hideBreadcrumb":31,"design":4,"headerDescription":4,"collections":129},"Gundem Detay Page",{"title":126,"description":126,"keywords":126,"hasData":15},"",3,"Contents\u002F31",[130],{"element":131,"variant":132,"id":133,"props":134,"childs":137},"CustomUINews","DetailArticleView",531,[135],{"name":136,"value":128},"Data",[],{"dynamicEntryValueId":139,"title":140,"slug":141,"description":142,"coverImageId":4,"viewCount":16,"createDate":143,"tag":4,"tags":144,"date":4,"sort":145,"categoryName":146,"categoryId":147,"totalCount":16,"author":148,"images":150,"files":156},12,"Surcharge Yasağı Kahve Fiyatlarını Artırdı","news\u002Fsurcharge-yasa-kahve-fiyatlarn-artrd","\u003Ch1>Kart Surcharge Yasağı Kahve Fiyatlarını Artırdı\u003C\u002Fh1>\u003Cp>\u003Cstrong>Avustralya’da kartla ödeme işlemlerine uygulanan ek ücretlerin kaldırılması, bazı kafe ve restoranlarda fiyat artışını beraberinde getirdi. Bazı işletmelerde kahve fiyatları 50 cent, yani yaklaşık yüzde 10 oranında yükseldi.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\u003Cp>\u003C\u002Fp>\u003Cp>Avustralya Merkez Bankası’nın (RBA) kartlı ödemelerde uygulanan surcharge olarak bilinen ek ücretlere yönelik yasağı 1 Ekim’de yürürlüğe girdi. Tüketicilerin kartla ödeme sırasında ek ücret ödemesini önlemeyi amaçlayan düzenleme, bazı işletmelerin maliyetleri menü fiyatlarına yansıtmasına neden oldu.\u003C\u002Fp>\u003Cp>\u003C\u002Fp>\u003Cp>Kahve fiyatlarını 1.500’den fazla işletmede takip eden Small Flat White platformunun verilerine göre, 1 Ekim öncesine kıyasla kafelerin yaklaşık yüzde 17’sinde flat white fiyatları arttı. Yapılan artış çoğunlukla 50 cent civarında gerçekleşirken, bu rakam kahvenin fiyatında yaklaşık yüzde 10’luk bir yükselişe karşılık geliyor.\u003C\u002Fp>\u003Cp>\u003C\u002Fp>\u003Cp>Bu oran, tüketicilerin daha önce kartla ödeme yaparken karşılaştığı yüzde 0,5 ila yüzde 1,5 arasındaki tipik surcharge oranının oldukça üzerinde.\u003C\u002Fp>\u003Cp>\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Küçük işletmeler maliyet baskısı altında\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Her işletme fiyatlarını hemen artırmış değil. Hobart’ta bir Tayland restoranının sahibi olan Avtar Singh, surcharge maliyetini şimdilik kendisinin karşıladığını, ancak ilerleyen dönemde fiyatları artırmak zorunda kalabileceğini söyledi.\u003C\u002Fp>\u003Cp>\u003C\u002Fp>\u003Cp>Singh, küçük işletmelerin zaten düşük kâr marjlarıyla çalıştığını belirterek, maliyet baskısının daha da artmasının işletmeler için ciddi sorun oluşturabileceğini ifade etti.\u003C\u002Fp>\u003Cp>\u003C\u002Fp>\u003Cp>Avustralya Restaurant ve Kafe Birliği CEO’su Wes Lambert ise birçok kafe ve restoranın menü fiyatlarını artırdığını veya hafta sonu ve resmi tatil ek ücretlerini yükselttiğini söyledi.\u003C\u002Fp>\u003Cp>\u003C\u002Fp>\u003Cp>Lambert, fiyat artışlarının talebi olumsuz etkileyebileceğine dikkat çekerek, düzenlemenin beklenmeyen bir sonucu olarak değerlendirdiği gelişmenin Merkez Bankası tarafından öngörülenden daha yüksek bir fiyat etkisi yaratabileceğini belirtti.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Bazı işletmelerin ise yalnızca nakit ödeme almaya veya banka transferlerini kabul etmeye başladığı bildirildi.\u003C\u002Fp>\u003Cp>\u003C\u002Fp>\u003Cp>Lambert, surcharge yasağının zamanlamasını da eleştirerek, yüksek enflasyon ve yaşam maliyeti baskısının sürdüğü bir dönemde düzenlemenin uygulanmasının küçük işletmeler üzerindeki baskıyı artırabileceğini söyledi.\u003C\u002Fp>\u003Cp>\u003C\u002Fp>\u003Ch2>RBA: Eski sistem tüketiciler için işlemiyordu\u003C\u002Fh2>\u003Cp>RBA ise önceki sistemin amacına uygun şekilde çalışmadığını savunuyor. Merkez Bankası, özellikle tüketicilerin bazı kart ücretlerinden kaçınmasının giderek zorlaştığını ve düzenlemenin kart kabul maliyetlerini, özellikle küçük işletmeler açısından, azaltmayı amaçladığını belirtiyor.\u003C\u002Fp>\u003Cp>RBA'ya göre işletmelerin yalnızca yaklaşık yüzde 16'sı surcharge uyguluyordu.\u003C\u002Fp>\u003Cp>\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Enflasyon ve faizlere etkisi sınırlı olabilir\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Westpac Başekonomisti Luci Ellis, surcharge yasağı sonrasında yaşanan fiyat artışlarının enflasyon üzerinde kalıcı ve önemli bir etki yaratmasının beklenmediğini söyledi.\u003C\u002Fp>\u003Cp>\u003C\u002Fp>\u003Cp>Ellis'e göre daha önce kartlı ödeme için alınan ücretlerin artık ürün veya hizmet fiyatlarına dahil edilmesi, bazı işletmelerde tek seferlik fiyat artışına yol açabilir. Ancak bu durumun tek başına kalıcı bir enflasyonist baskı oluşturması beklenmiyor.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Ellis, Merkez Bankası'nın özellikle enerji maliyetlerindeki artışların diğer fiyatlara yansıması gibi daha geniş enflasyonist baskılara odaklanacağını belirtti.\u003C\u002Fp>\u003Cp>\u003C\u002Fp>\u003Cp>AMP Başekonomisti Shane Oliver da surcharge yasağından kaynaklanan fiyat artışlarının ekonominin genelinde yaratacağı etkinin sınırlı olacağını söyledi. Oliver, büyük işletmelerin önemli bölümünün zaten surcharge uygulamadığını, düzenlemenin esas olarak küçük işletmeleri etkilediğini ifade etti.\u003C\u002Fp>\u003Cp>\u003C\u002Fp>\u003Cp>Oliver'a göre düzenlemenin enflasyonda küçük bir yukarı yönlü etki yaratması mümkün olsa da RBA bunu tek seferlik bir fiyat değişikliği olarak değerlendirebilir.\u003C\u002Fp>\u003Cp>\u003C\u002Fp>\u003Cp>Avustralya Merkez Bankası ise konuya ilişkin ayrıca yorum yapmadı.\u003C\u002Fp>\u003Cp>\u003C\u002Fp>\u003Cp>Kaynak: ABC News\u003C\u002Fp>","2026-10-07T04:30:42.338129",[],3649,"Gundem","31",{"name":149,"surname":4},"Admin",[151],{"sort":16,"image":152},{"id":153,"fileName":154,"fileType":155,"altText":4,"height":16,"width":16,"sort":16},"b80cf385-b7e5-4b72-ab75-a966ade694e0","b80cf385-b7e5-4b72-ab75-a966ade694e0.jpeg",".jpeg",[],{"totalCount":158,"items":159},3534,[160,166,179],{"dynamicEntryValueId":139,"title":140,"slug":141,"description":142,"coverImageId":154,"viewCount":16,"createDate":143,"tag":4,"tags":161,"date":4,"sort":145,"categoryName":146,"categoryId":147,"totalCount":16,"author":4,"images":162,"files":165},[],[163],{"sort":16,"image":164},{"id":153,"fileName":154,"fileType":155,"altText":4,"height":16,"width":16,"sort":16},[],{"dynamicEntryValueId":139,"title":167,"slug":168,"description":169,"coverImageId":170,"viewCount":16,"createDate":171,"tag":4,"tags":172,"date":4,"sort":173,"categoryName":146,"categoryId":147,"totalCount":16,"author":4,"images":174,"files":178},"Ebeveynler iyi olursa çocuklar da daha iyi oluyor","news\u002Febeveynler-iyi-olursa-ocuklar-da-daha-iyi-oluyor","\u003Ch1>Ebeveynler iyi olursa çocuklar da daha iyi oluyor\u003C\u002Fh1>\u003Cp>\u003C\u002Fp>\u003Ch3>Yeni araştırma, Avustralya'da ebeveynlerin ruh sağlığı üzerindeki baskıyı ortaya koydu\u003C\u002Fh3>\u003Cp>World Mental Health Day öncesinde açıklanan yeni araştırma, Avustralya'daki ebeveynlerin önemli bir bölümünün ruhsal ve duygusal açıdan zorlandığını ortaya koydu.\u003C\u002Fp>\u003Cp>\u003C\u002Fp>\u003Cp>Triple P – Positive Parenting Program tarafından yapılan araştırmaya göre, ebeveynlerin yalnızca 10'da biri duygusal iyi olma halini “çok iyi” olarak değerlendiriyor. Her beş ebeveynden biri ise yaşam maliyetlerindeki artış nedeniyle ruh sağlığı desteğine yönelik harcamalarını azalttığını belirtiyor.\u003C\u002Fp>\u003Cp>\u003C\u002Fp>\u003Cp>Triple P International Country Director Carol Markie-Dadds, artan yaşam maliyetleri, konut sorunları, iş yükü ve çocukların güvenliğiyle ilgili endişelerin ebeveynler üzerinde ciddi bir baskı oluşturduğunu söyledi.\u003C\u002Fp>\u003Cp>“Ebeveynler ve bakım verenler kendilerini güvende ve yeterli hissettiklerinde, çocukların duygusal, sosyal ve gelişimsel olarak gelişme ihtimali daha yüksek” diyen Markie-Dadds, ailenin tamamının bundan fayda gördüğünü belirtti.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Australian Institute of Health and Welfare verilerine göre, 4-11 yaş arasındaki yaklaşık her 10 çocuktan biri bir ruh sağlığı sorunu yaşıyor. Bu durum, çocukların yanı sıra ebeveynleri ve tüm aileyi kapsayan bir yaklaşımın önemini ortaya koyuyor.\u003C\u002Fp>\u003Cp>\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Ebeveynlere beş öneri\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Triple P, ailelerin ruh sağlığını ve günlük yaşamını güçlendirmek için beş basit öneride bulunuyor:\u003C\u002Fp>\u003Cul>\u003Cli>\u003Cp>Mükemmeliyetçilikten vazgeçmek ve mükemmel ebeveynlik yerine ilerlemeye odaklanmak\u003C\u002Fp>\u003C\u002Fli>\u003Cli>\u003Cp>Yemek, uyku ve sabah rutinleri gibi günlük düzenler oluşturmak\u003C\u002Fp>\u003C\u002Fli>\u003Cli>\u003Cp>Ebeveynlerin kendilerine ayırabileceği kısa zamanlar yaratmak\u003C\u002Fp>\u003C\u002Fli>\u003Cli>\u003Cp>Gerektiğinde aile, arkadaşlar ve toplumdan destek istemek\u003C\u002Fp>\u003C\u002Fli>\u003Cli>\u003Cp>Aile içinde birlikte geçirilen zamanları artırmak\u003C\u002Fp>\u003C\u002Fli>\u003C\u002Ful>\u003Cp>Markie-Dadds, çocukların ev işlerine katkıda bulunmasının onların bağımsızlık ve dayanıklılık geliştirmesine yardımcı olurken ebeveynlerin üzerindeki yükü de azaltabileceğini söyledi.\u003C\u002Fp>\u003Cp>\u003C\u002Fp>\u003Ch2>“Yardım istemek güçsüzlük değil”\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Queensland'de yaşayan Johnathon Cain, dokuz yaşındaki oğlunu tek başına büyütürken geçirdiği bir beyin hasarı ve diğer sağlık sorunlarıyla da mücadele ediyor.\u003C\u002Fp>\u003Cp>\u003C\u002Fp>\u003Cp>Cain, özellikle engelli ebeveynlerin ve neurodivergent çocukları büyüten ailelerin ruh sağlığı ihtiyaçlarının çoğu zaman göz ardı edildiğini söyledi.\u003C\u002Fp>\u003Cp>\u003C\u002Fp>\u003Cp>“Güç, hiç yorulmamak veya bunalmamak değildir. Yine de çocuğunuz için orada olmak, derinden sevmek ve ihtiyaç duyduğunuzda yardım istemektir” dedi.\u003C\u002Fp>\u003Cp>\u003C\u002Fp>\u003Cp>Triple P'nin açıklamasına göre Fear-Less Triple P Online gibi kanıta dayalı programlar, kaygı yaşayan çocukların ebeveynlerine ve bakım verenlerine ücretsiz destek sağlıyor. Programlar, sorunların erken fark edilmesine, ailelerin yardım aramasına ve çocukların duygusal dayanıklılık geliştirmesine yardımcı olmayı amaçlıyor.\u003C\u002Fp>\u003Cp>\u003C\u002Fp>\u003Cp>2026 World Mental Health Day'in teması “Together We Thrive” olarak belirlendi. Triple P, ebeveynlerin ihtiyaç duyduklarında aile, arkadaşlar, güvenilir hizmetler ve yerel topluluklardan destek almalarının daha güçlü aile ilişkileri oluşturabileceğini belirtiyor.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Avustralya'da Triple P – Positive Parenting Program'ın ebeveyn ve bakım verenlere sunulması, Australian Government Department of Health, Disability and Ageing tarafından Parenting Education and Support Program kapsamında destekleniyor. Ebeveynler ücretsiz online desteğe 24 saat ulaşabiliyor.\u003C\u002Fp>","3fbfd0cc-fcab-4e4e-8d94-466ec8cb3707.jpeg","2026-10-06T22:45:08.925788",[],3648,[175],{"sort":16,"image":176},{"id":177,"fileName":170,"fileType":155,"altText":4,"height":16,"width":16,"sort":16},"3fbfd0cc-fcab-4e4e-8d94-466ec8cb3707",[],{"dynamicEntryValueId":139,"title":180,"slug":181,"description":182,"coverImageId":183,"viewCount":16,"createDate":184,"tag":4,"tags":185,"date":4,"sort":186,"categoryName":146,"categoryId":147,"totalCount":16,"author":4,"images":187,"files":191},"Çin, yapay zekâ insanları için kimlik vermeye başladı","news\u002Fin-yapay-zek-insanlar-iin-kimlik-vermeye-balad","\u003Ch1>China, yapay zekâ insanları için kimlik vermeye başladı\u003C\u002Fh1>\u003Ch3>Beijing’de başlatılan pilot uygulamayla AI tarafından oluşturulan dijital insanlara isim, doğum tarihi, adres ve yüz özelliklerini içeren resmi kimlik veriliyor.\u003C\u002Fh3>\u003Cp>\u003C\u002Fp>\u003Cp>Çin, yapay zekâ tarafından oluşturulan dijital insanların kimliklendirilmesi konusunda yeni bir adım attı. Beijing’de başlatılan pilot program kapsamında bazı dijital insanlara resmi kimlik belgeleri verilmeye başlandı.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Bu kimliklerde dijital insanın adı, doğum tarihi, adresi ve yüz özellikleri yer alıyor. Kimlik, dijital insan adına dijital para cüzdanı açılmasına ve ticari anlaşmalar yapılmasına da olanak sağlıyor.\u003C\u002Fp>\u003Cp>\u003C\u002Fp>\u003Ch2>İlk resmi kimlik Yuri’ye verildi\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Bu uygulamadan yararlanan ilk dijital insanlardan biri Yuri oldu. Sanal idol Yuri, kısa süre önce Shanghai’da binlerce kişinin izlediği bir konserde sahne aldı.\u003C\u002Fp>\u003Cp>\u003C\u002Fp>\u003Cp>100 metre genişliğindeki bir ekranda yetişkin bir kadın olarak görünen Yuri, Mandarin ve İngilizce şarkılar söyledi ve kıyafetlerini anında değiştirdi. Ancak Yuri gerçek bir insan değil; AI tarafından oluşturulmuş sanal bir karakter.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Yuri, China’da resmi devlet temelli kimlik kartı alan ilk dijital insan oldu. Aynı zamanda ülkede dijital sanatçı olarak lisanslanan ilk AI karakteri olarak kayda geçti.\u003C\u002Fp>\u003Cp>\u003C\u002Fp>\u003Cp>Bu resmi kimlik sayesinde Yuri’nin işletmecileri onun adına dijital para cüzdanı açabiliyor ve fashion, gaming ve automotive sektörleri de dahil olmak üzere farklı alanlarda ticari anlaşmalar yapabiliyor.\u003C\u002Fp>\u003Cp>\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Sektör hızla büyüyor\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Communication University of China tarafından hazırlanan 2025 tarihli bir rapora göre, China’da dijital insan sektörüyle bağlantılı en az 1,3 milyon şirket bulunuyor.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Sektörün 2025 yılındaki pazar büyüklüğünün 48 milyar yuan, yani yaklaşık 10 milyar dolar olduğu tahmin ediliyor.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Digital humans; broadcasting, online streaming, micro dramas, e-commerce ve propaganda alanlarında yaygın şekilde kullanılıyor.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Başlangıçta insanlar, dikey videolar ve canlı yayınlarda kimliklerini gizlemek amacıyla dijital avatarlar kullanıyordu. Machine learning teknolojisinin gelişmesiyle bu karakterler, yalnızca metin okuyan sunuculardan kullanıcılarla gerçek zamanlı iletişim kurabilen AI influencer'lara dönüştü.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Yuri'nin Little Red Book veya RedNote platformunda yaklaşık 100 bin takipçisi bulunuyor. Bir insan ekibi Yuri'nin sistemini geliştiriyor, yönetiyor ve takipçileriyle olan etkileşimlerini kontrol ediyor.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Çin'deki bazı diğer dijital influencer'ların ise ses veya yüzlerinin gerçek insanlardan alındığı belirtiliyor.\u003C\u002Fp>\u003Ch2>24 saat yayın yapabilen AI karakterler\u003C\u002Fh2>\u003Cp>AI dijital insanlar, özellikle China'nın büyük canlı yayın sektöründe hızla yayılıyor. Bu karakterler düşük maliyetle 24 saat boyunca kullanıcılarla etkileşim kurabiliyor.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Beijing yönetimi de sanal insanları siyasi mesajları iletmek ve Chinese Communist Party (CCP) üyelerine ideolojik ve tarih eğitimi vermek amacıyla kullanıyor.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Çok sayıda yerel yönetim kurumu da vatandaşların sorularını yanıtlamak için kendi dijital görevlilerini kullanmaya başladı.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Geçtiğimiz yıl Beijing, yıllık hükümet politika açıklaması olan Government Work Report'u tartışmak amacıyla iki dijital insan kullandı. Bu, ülkenin en önemli siyasi toplantılarında AI avatarlarının ilk kez kullanılması oldu.\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Dijital insanlara yönelik düzenlemeler artırılıyor\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Sektör büyürken dijital insanların kullanımına yönelik denetimler de artıyor.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Geçtiğimiz ay Beijing, broadcasting ve online video hizmetleri için yeni bir uygulama rehberi yayımlayarak dijital insanların kayıt altına alınmasını istedi.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Birden fazla government agency de AI avatarlarına yönelik düzenlemeler hazırlıyor. Bu adımlar, President Xi Jinping'in “new quality productive forces” geliştirme ve China'nın AI alanında kendi kendine yeterliliğini güçlendirme hedefiyle ilişkilendiriliyor.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Destekleyenler, kimliklendirme sisteminin intellectual property haklarını koruyabileceğini ve online dolandırıcılığı azaltabileceğini savunuyor.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Eleştirenler ise sistemin metaverse ve dijital dünyada devlet gözetimini artırabileceği görüşünde.\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Sahte sağlık tavsiyeleri ve deepfake endişesi\u003C\u002Fh2>\u003Cp>AI dijital insanların kullanımındaki artış bazı tartışmaları da beraberinde getirdi.\u003C\u002Fp>\u003Cp>State-owned media, doktor gibi görünen AI dijital insanların sahte sağlık tavsiyeleri verdiği videoların yayımlandığını bildirdi.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Bu yılın başlarında bir AI influencer'ın yer aldığı contact lens reklamı da tartışma yarattı. Sosyal medya kullanıcıları, gerçek bir insan olmayan karakterin ürünün “rahat” olduğunu nasıl iddia edebildiğini sorguladı ve reklam yayından kaldırıldı.\u003C\u002Fp>\u003Cp>China'daki bazı ünlülerin yüzleri ve sesleri de izinleri olmadan pornografik deepfake'lerde ve yetkisiz online reklamlarda kullanıldı.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Bazı şirketlerin ise sıradan insanlara kimliklerini dijital insan projelerinde kullanma hakkı karşılığında 20 bin dolara kadar ödeme teklif ettiği bildirildi.\u003C\u002Fp>\u003Cp>\u003C\u002Fp>\u003Ch2>Ulusal sistem henüz yok\u003C\u002Fh2>\u003Cp>Beijing'in yeni kimlik sisteminin yanı sıra Shanghai yönetimi 2024 yılında dijital insanların tanımlanması için kalıcı bir “serial number” içeren blockchain tabanlı bir sistem geliştirmişti.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Ancak China'da dijital insan sektörünü denetleyen birleşik bir ulusal sistem henüz bulunmuyor.\u003C\u002Fp>\u003Cp>University of Melbourne Centre for Artificial Intelligence and Digital Ethics'ten Jeannie Paterson, şirketlerin sorumlu tutulması gerektiğini belirtti. Paterson'a göre dijital insanlar dava edilemiyor veya hapse gönderilemiyor.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Paterson, dijital kimlik sisteminin dijital insanın neden olduğu olası bir ihlali onu oluşturan şirkete kadar takip etmenin bir yolu olduğunu söyledi.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Deakin University'den cyber security uzmanı Lennon Chang ise kimlik kayıt sisteminin anonimliği ortadan kaldırabileceği konusunda uyardı.\u003C\u002Fp>\u003Cp>\u003C\u002Fp>\u003Cp>Chang'a göre bu durum şirketler üzerinde daha fazla self-censorship baskısı oluşturabilir ve zaten sıkı şekilde kontrol edilen online ortamda ifade özgürlüğünü daha da sınırlayabilir.\u003C\u002Fp>\u003Cp>Chang, insanların hassas konular hakkında özel alanlarda bile konuşmaktan çekinebileceğini belirterek, national security laws kapsamında hükümetin geniş yetkilere sahip olduğunu söyledi.\u003C\u002Fp>","696edf4e-67e1-4c6c-8b93-7c9336289b34.jpeg","2026-10-06T22:41:06.712038",[],3647,[188],{"sort":16,"image":189},{"id":190,"fileName":183,"fileType":155,"altText":4,"height":16,"width":16,"sort":16},"696edf4e-67e1-4c6c-8b93-7c9336289b34",[],1791347578007]